Những điều cần biết về bảo hiểm xã hội tự nguyện năm 2026
Luật bảo hiểm xã hội năm 2024 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 mang lại nhiều quyền lợi mới cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Bài viết dưới đây của eBHXH sẽ cùng tìm hiểu chi tiết về bảo hiểm xã hội tự nguyện mới nhất. Tham khảo ngay nhé.
Bảo hiểm xã hội tự nguyện là gì?
Căn cứ theo khoản 4, Điều 3 của Luật Bảo hiểm xã hội số 2024 định nghĩa về bảo hiểm xã hội tự nguyện:
“Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà công dân Việt Nam tự nguyện tham gia và được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình.”
Bảo hiểm xã hội tự nguyện và bảo hiểm xã hội bắt buộc có một số điểm khác biệt sau đây:
|
Tiêu chí |
BHXH bắt buộc |
BHXH tự nguyện |
|
Đối tượng |
Người lao động tham gia hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên, được quản lý bởi doanh nghiệp. |
Công dân từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. |
|
Mức đóng |
32% lương (NLĐ đóng 10,5%, NSDLĐ: 21,5%). |
22% thu nhập tháng do bạn chọn với mức thấp nhất là chuẩn hộ nghèo nông thôn và cao nhất 20 lần Lương cơ sở |
|
Căn cứ đóng |
Lương tháng theo hợp đồng (≥ lương tối thiểu vùng). |
Thu nhập tự chọn, linh hoạt. |
|
Phương thức đóng |
Hàng tháng, bắt buộc. |
Linh hoạt: tháng, 3/6/12 tháng, hoặc một lần. |
|
Quyền lợi |
5 chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn, hưu trí, tử tuất; + BHYT, BHTN. |
4 chế độ: hưu trí, tử tuất; thai sản, tai nạn, BHYT mua riêng. |
|
Lương hưu |
Lao động nữ: 15 năm đóng = 45% (tỷ lệ hưởng), sau đó mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%. Lao động nam: 20 năm đóng = 45% (tỷ lệ hưởng), sau đó mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%. |
Mức hưởng tính bằng % (tối đa 75%) của bình quân thu nhập đóng |
|
Rút một lần |
Hạn chế, chỉ trường hợp đặc biệt (đủ tuổi hưu, chưa đủ 15 năm). |
Có thể rút, khuyến khích duy trì. |
Những điều cần biết khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện
Khoản 4, Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện bao gồm:
- Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, không nhận lương hưu hay trợ cấp hàng tháng.
- NLĐ tạm hoãn hợp đồng lao động, trừ trường hợp đóng BHXH bắt buộc.
Căn cứ theo Khoản 1, Điều 36 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức đóng BHXH tự nguyện được quy định như sau:
Mức đóng BHXH tự nguyện = 22% x Mức thu nhập tháng chọn đóng BHXH.
Trong đó người tham gia BHXH tự nguyện được lựa chọn mức thu nhập hàng tháng để làm căn cứ đóng bảo hiểm, nhưng phải đáp ứng trong khoảng giới hạn sau đây:
+ Mức thu nhập đóng BHXH tự nguyện thấp nhất bằng mức chuyển hộ nghèo của khu vực nông thôn. Hiện tại là 1.500.000 đồng/tháng. Như vậy mức đóng thấp nhất BHXH tự nguyện = 22% x 1.500.000 = 330.000 đồng/tháng.
+ Mức thu nhập đóng BHXH tự nguyện cao nhất: Tối đa bằng 20 lần mức lương cơ sở (2.349.000 x 20% = 46.800.000 đồng/tháng). Như vậy mức đóng cao nhất BHXH tự nguyện = 22% x 46.800.000 = 10.296.000 đồng/tháng.
Căn cứ theo khoản 1 điều 5 Nghị định 159/2025/NĐ-CP, nhà nước hỗ trợ tỷ lệ phần trăm khoản tiền đóng BHXH tự nguyện theo thời gian tối đã 10 năm cho một số nhóm đối tượng. Cụ thể:
+ Hỗ trợ 50%: Hộ nghèo, người ở xã đảo/đặc khu (165.000đ).
+ Hỗ trợ 40%: Hộ cận nghèo (132.000đ).
+ Hỗ trợ 30%: Người dân tộc thiểu số (99.000đ).
+ Hỗ trợ 20%: Các đối tượng khác (66.000đ).
Nếu thuộc nhiều mức → áp dụng mức cao nhất.
Căn cứ theo Khoản 2, Điều 36 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người tham gia BHXH tự nguyện có thể lựa chọn một trong các phương thức đóng BHXH sau đây:
- Đóng 1 lần cho nhiều năm về sau, tối đa 5 năm một lần hoặc đóng một lần cho những năm còn thiếu (Áp dụng cho trường hợp người tham gia đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định nhưng còn thiếu tối đa 10 năm đóng BHXH để đủ điều kiện hưởng lương hưu)
- Đóng định kỳ hàng tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng.
Quyền lợi được hưởng khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện
Căn cứ tại Khoản 3 Điều 4, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng những quyền lợi sau đây:
Người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng chế độ hưu trí, cụ thể:
Theo Điều 66, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tiền lương hưu hàng tháng được tính bằng công thức:
Lương hưu = Tỷ lệ hưởng (%) x Mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH
Căn cứ theo Điều 98, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu và đã đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên.
Tỷ lệ hưởng lương hưu:
Nữ: 15 năm = 45%, mỗi năm tăng thêm 2%, tối đa 75%.
Nam:
15 năm = 40%, mỗi năm tăng 1%.
20 năm = 45%, sau đó mỗi năm tăng 2%, tối đa 75%.
Nếu rút BHXH tự nguyện một lần thì được tính theo số năm đã đóng như sau:
- Mỗi năm đóng BHXH:
+ Trước năm 2014: 1,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng.
+ Từ năm 2014 trở đi: 2 tháng mức bình quân thu nhập tháng.
- Nếu thời gian đóng chưa đủ 1 năm: Mức hưởng bằng số tiền đã đóng, tối đa bằng 2 tháng mức bình quân thu nhập tháng.
Căn cứ theo điều 109, 110 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, chế độ tử tuất dành cho người tham gia BHXH tự nguyện được quy định như sau:
- Trợ cấp mai táng:
10 lần mức lương cơ sở tại tháng người đó mất.
Trường hợp bị tuyên bố chết, thân nhân được nhận trợ cấp này.
- Trợ cấp tuất một lần:
+ Đối với người lao động đang đóng hoặc bảo lưu BHXH:
Trước 2014: 1,5 lần bình quân thu nhập đóng BHXH/năm.
Từ 2014: 2 lần bình quân thu nhập đóng BHXH/năm (tháng lẻ trước 2014 tính vào giai đoạn từ 2014).
Dưới 60 tháng: Bằng tổng số tiền đã đóng.
+ Kết hợp BHXH bắt buộc và tự nguyện: Tối thiểu 3 lần bình quân tiền lương/thu nhập đóng BHXH.
+ Mức hưởng (người đang hưởng/tạm dừng lương hưu) chết:
Chết trong 2 tháng đầu: 48 lần lương hưu tháng đang hưởng.
Chết từ tháng thứ 3: Giảm 0,5 lần lương hưu/tháng, tối thiểu 3 lần lương hưu tháng đang hưởng.
Lao động nữ sinh con, lao động nam có vợ sinh con tham gia đóng BHXH tự nguyện đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh được hưởng chế độ thai sản theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 từ ngày 01.07.2025.
Mức hưởng là 2 triệu đồng cho mỗi con.
Bên cạnh đó, nhà nước hỗ trợ bổ sung thêm cho lao động nữ dân tộc thiểu số, nữ dân tộc Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo.
Nếu bạn muốn tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thì cần thực hiện theo hướng dẫn sau đây:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện bao gồm:
- Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (theo Mẫu TK1-TS).
- CCCD hoặc hộ chiếu còn hạn sử dụng
Bước 2: Nộp hồ sơ
- Người tham gia BHXH tự nguyện nộp hồ sơ đăng ký tham gia trực tiếp tại tổ chức dịch vụ được ủy quyền thu BHXH, BHYT như Bưu điện, Viettel, các ngân hàng có hợp tác, UBND xã/phường/thị trấn…
- Hoặc nộp trực tiếp tại Cơ quan BHXH quận/huyện/thành phố nơi bạn cư trú hoặc tạm trú hoặc nộp hồ sơ online tại Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc ứng dụng VssID.
Bước 3: Đóng tiền tham gia BHXH
- Thanh toán tiền tham gia BHXH tự nguyện tại các Đại lý thu, Cơ quan BHXH: Nộp hồ sơ trực tiếp hoặc
- Thanh toán trực tuyến qua các kênh được hỗ trợ như ứng dụng ngân hàng, VssID, Cổng Dịch vụ công…: Nộp hồ sơ online
Bước 4: Sau khi đóng tiền, người tham gia BHXH được cấp sổ BHXH hoặc xác nhận qua VssID.
Trên đây là tổng hợp những điều cần biết khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và quyền lợi được hưởng. Nếu còn bất kỳ thắc mắc gì, liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chi tiết.