Mức phạt chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ 10/9/2026 theo Nghị định 283/2026
Từ ngày 10/9/2026, mức phạt chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc áp dụng theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP. Bài viết dưới đây của eBHXH sẽ phân tích chi tiết về diều kiện áp dụng, mức xử phạt và khắc phục hậu quả mà doanh nghiệp cần nắm rõ.
Nghị định 283/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026.
Điểm đáng chú ý là Nghị định 283/2026/NĐ-CP phân biệt rõ hai hành vi vi phạm khác nhau là chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, với mức phạt và điều kiện áp dụng riêng biệt.
Vì vậy trước khi tìm hiểu mức phạt cụ thể, cần phân biệt rõ hai hành vi này vì chúng có khung phạt khác nhau:
- Chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc là hành vi người sử dụng lao động đã đăng ký tham gia nhưng không đóng hoặc đóng không đủ số tiền theo quy định trong thời hạn được phép. Hành vi này thuộc diện xử phạt khi chưa đủ điều kiện cấu thành trốn đóng (chưa quá 60 ngày kể từ hạn đóng hoặc chưa bị nhắc nhở theo Điều 35 Luật BHXH 2024).
- Trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc là hành vi nặng hơn, cụ thể gồm: không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người lao động thuộc diện tham gia sau 60 ngày kể từ hạn đăng ký theo khoản 1 Điều 28 Luật BHXH 2024; khai mức tiền lương đóng BHXH thấp hơn quy định tại Điều 31; không đóng hoặc đóng thiếu số tiền đã đăng ký quá 60 ngày sau hạn đóng, sau khi cơ quan BHXH đã có văn bản nhắc nhở theo Điều 35 mà vẫn không thực hiện.
Mức phạt chậm đóng BHXH theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP
Theo Điều 43 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc bị xử phạt theo tỷ lệ phần trăm trên số tiền chậm đóng:
|
Hành vi |
Mức phạt (cá nhân) |
Mức phạt (tổ chức) |
|
Chậm đóng BHXH bắt buộc |
12% - 15% số tiền chậm đóng |
24% - 30% số tiền chậm đóng |
|
Mức phạt tối đa |
75 triệu đồng |
150 triệu đồng |
Lưu ý về mức cảnh cáo: Trường hợp số tiền vi phạm dưới 400.000 đồng tính tại thời điểm lập biên bản thì có thể áp dụng hình thức phạt cảnh cáo thay vì phạt tiền.
Ngoài tiền phạt hành chính, người sử dụng lao động vi phạm còn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ khắc phục hậu quả, gồm:
- Đóng đủ số tiền BHXH còn thiếu vào quỹ bảo hiểm xã hội.
- Nộp thêm khoản tiền lãi chậm đóng bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng vào quỹ BHXH.
Ví dụ: Doanh nghiệp chậm đóng 100 triệu đồng BHXH trong 30 ngày, ngoài tiền phạt hành chính còn phải nộp thêm 100.000.000 × 0,03% × 30 = 900.000 đồng tiền lãi chậm nộp.
Mức phạt trốn đóng BHXH bắt buộc theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP
Hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc bị xử phạt nặng hơn chậm đóng, với mức phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng:
|
Hành vi |
Mức phạt (cá nhân) |
Mức phạt (tổ chức) |
|
Trốn đóng BHXH bắt buộc |
18% - 20% số tiền trốn đóng |
36% - 40% số tiền trốn đóng |
|
Mức phạt tối đa |
75 triệu đồng |
150 triệu đồng |
Đối với hành vi không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc (quá 60 ngày), mức phạt được tính theo số người lao động bị vi phạm:
|
Số lao động bị vi phạm |
Mức phạt (cá nhân) |
Mức phạt (tổ chức) |
|
Dưới 10 người |
5 - 10 triệu đồng |
10 - 20 triệu đồng |
|
Từ 10 đến dưới 50 người |
10 - 20 triệu đồng |
20 - 40 triệu đồng |
|
Từ 50 đến dưới 200 người |
20 - 40 triệu đồng |
40 - 80 triệu đồng |
|
Từ 200 đến dưới 500 người |
40 - 60 triệu đồng |
80 - 120 triệu đồng |
|
Từ 500 đến dưới 1.000 người |
50 - 70 triệu đồng |
100 - 140 triệu đồng |
|
Từ 1.000 người trở lên |
60 - 75 triệu đồng |
120 - 150 triệu đồng |
Bên cạnh tiền phạt hành chính, người sử dụng lao động trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc còn phải:
- Đăng ký đầy đủ người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc (nếu chưa đăng ký hoặc đăng ký thiếu).
- Đóng đủ toàn bộ số tiền BHXH đã trốn vào quỹ bảo hiểm xã hội.
- Nộp thêm khoản tiền lãi bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày trốn đóng vào quỹ BHXH.
Việc Nghị định 283/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP có một số thay đổi quan trọng về khung phạt:
|
Nội dung |
NĐ 12/2022/NĐ-CP (cũ) |
NĐ 283/2026/NĐ-CP (mới) |
|
Phạt chậm đóng (tổ chức) |
12% - 15% |
24% - 30% |
|
Phạt trốn đóng tối đa (tổ chức) |
75 triệu đồng |
150 triệu đồng |
|
Phạt không đăng ký lao động tối đa (tổ chức) |
75 triệu đồng |
150 triệu đồng |
|
Tiền lãi chậm đóng |
0,03%/ngày |
0,03%/ngày (giữ nguyên) |
Như vậy, mức phạt mới tăng đáng kể so với quy định cũ, đặc biệt với các tổ chức (doanh nghiệp). Điều này phản ánh chính sách tăng cường chế tài để buộc người sử dụng lao động tuân thủ nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động, bảo vệ quyền lợi của người lao động tốt hơn.
Doanh nghiệp cần tránh vi phạm những hành vi vi phạm khi kê khai BHXH bắt buộc
- Khai mức lương đóng BHXH thấp hơn thực tế: Nhiều doanh nghiệp chỉ khai lương cơ bản để đóng BHXH, không tính đủ các khoản phụ cấp bắt buộc theo quy định. Theo Luật BHXH 2024, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH phải bao gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác xác định được mức tiền cụ thể cùng với mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động.
- Không đăng ký người lao động mới trong thời hạn: Doanh nghiệp có nghĩa vụ đăng ký tham gia BHXH cho người lao động ngay khi ký hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên. Việc chậm đăng ký quá 60 ngày là hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
- Chậm nộp tiền BHXH do khó khăn tài chính: Dù lý do tài chính, doanh nghiệp vẫn phải đóng đủ BHXH đúng hạn. Trường hợp thực sự khó khăn, có thể xem xét đề nghị tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất theo điều kiện quy định, nhưng vẫn phải đóng đủ các quỹ khác.
- Rà soát danh sách lao động tham gia BHXH: Kiểm tra toàn bộ người lao động đang làm việc, đảm bảo tất cả trường hợp thuộc diện bắt buộc đã được đăng ký và đóng đủ BHXH.
- Kiểm tra mức tiền lương đóng BHXH: Đối chiếu hợp đồng lao động thực tế với mức tiền lương đang đóng BHXH, đảm bảo không thấp hơn quy định.
- Chủ động liên hệ cơ quan BHXH khi gặp khó khăn: Thay vì để nợ đọng tích lũy, doanh nghiệp nên chủ động làm việc với cơ quan BHXH để có phương án xử lý phù hợp.
- Lưu ý về truy cứu hình sự: Hành vi trốn đóng BHXH với số tiền lớn hoặc nhiều lần có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), không chỉ dừng ở mức xử phạt hành chính.
Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 10/9/2026 đã nâng mức phạt chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc lên mức đáng kể, với mức phạt tối đa lên đến 150 triệu đồng đối với tổ chức. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát việc đăng ký, mức tiền lương khai đóng và thực hiện đúng nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động để tránh các rủi ro pháp lý.